Mandarijn Chinees: wat is het, en Mandarijn of Kantonees?
Mandarijn Chinees is de taal die de meeste mensen bedoelen als ze "Chinees" zeggen: de officiële taal van China en Taiwan, gesproken door de grote meerderheid van alle Chinezen. Maar de Chinese taal is eigenlijk een familie van talen, met onder meer het Kantonees van Hongkong. In dit artikel lees je hoe het zit en welke je het best kunt leren.
Door Zoey (Ziqiao Zang), docent Chinees sinds 2011
Wat is Mandarijn Chinees?
Mandarijn is in strikte zin een grote groep noordelijke Chinese talen. Standaardmandarijn heet in China 普通话Pǔtōnghuà (“algemene spraak”), in Taiwan 國語 (Guóyǔ) en in Singapore 华语 (Huáyǔ). Het is de gestandaardiseerde vorm, gebaseerd op de uitspraak van Beijing, en de taal van scholen, overheid, landelijke televisie en zakenleven in heel China.
Met ongeveer een miljard sprekers, moedertaal- en tweedetaalsprekers samen, is Mandarijn de taal met de meeste moedertaalsprekers ter wereld. Is Chinees een wereldtaal? Zeker: het is ook een van de zes officiële talen van de Verenigde Naties. En het is de taal van het HSK-examen en van bijna elke Chinese cursus buiten China.
Het woord “Mandarijn” komt van de ambtenaren van het keizerlijke China, via het Portugese mandarim. Hun spreektaal aan het hof kreeg dezelfde naam. Met de vrucht heeft het dus niets te maken.
De Chinese taal is een taalfamilie
De Chinese taal is een verzamelnaam voor een familie van talen met een gedeelde geschiedenis, cultuur en schrift. De belangrijkste groepen:
| Groep | Voorbeeld | Waar | Ongeveer sprekers |
|---|---|---|---|
| Mandarijn | Putonghua, Sichuanees | Noord- en Zuidwest-China, Taiwan, Singapore | circa 900 miljoen moedertaal |
| Yue | Kantonees | Guangdong, Guangxi, Hongkong, Macau, overzee | circa 85 miljoen |
| Wu | Shanghainees | Shanghai, Zhejiang, Zuid-Jiangsu | circa 80 miljoen |
| Min | Hokkien, Taiwanees | Fujian, Taiwan, Zuidoost-Azië | circa 75 miljoen |
| Hakka | Hakka | Verspreid over Zuid-China en het buitenland | circa 45 miljoen |
Sprekers van deze talen verstaan elkaar meestal niet. Wat hen verbindt, is de schrijftaal: een krant in Beijing, Hongkong of Taipei gebruikt (grotendeels) hetzelfde geschreven Chinees, ook al lezen mensen het hardop in verschillende talen. Daarom is de vraag “is Chinees een taal?” niet zo simpel als hij lijkt.
Mandarijn of Kantonees: de verschillen
| Mandarijn | Kantonees | |
|---|---|---|
| Status | Nationale taal van China en Taiwan, officieel in Singapore | De dagelijkse spreektaal van Hongkong, Macau en een groot deel van Guangdong |
| Moedertaalsprekers | ~900 miljoen | ~85 miljoen |
| Tonen | 4 + neutraal | 6 (9 volgens de traditionele telling) |
| Eindklanken | Alleen -n en -ng | Ook -p, -t, -k, -m |
| Schrift | Vereenvoudigd (China, Singapore) of traditioneel (Taiwan) | Traditioneel, plus eigen Kantonese spreektaaltekens |
| Romanisering | Pinyin | Jyutping (en andere) |
| Lesmateriaal | Volop, HSK-examen | Veel minder |
Een paar voorbeelden laten zien hoe ver ze uit elkaar liggen:
| Betekenis | Mandarijn | Kantonees |
|---|---|---|
| hallo | 你好 nǐ hǎo | 你好 nei5 hou2 |
| dank je (voor een dienst) | 谢谢 xièxie | 唔该 m4 goi1 |
| wat? | 什么 shénme | 乜嘢 mat1 je5 |
| eten | 吃 chī | 食 sik6 |
Dezelfde tekens voor “hallo”, maar een totaal andere uitspraak; voor “wat” zelfs een ander woord. Een Mandarijnspreker in Hongkong begrijpt dus vaak de borden, maar niet het gesprek.
Is Mandarijn een taal of een dialect?
In het Chinees heten varianten als Kantonees en Shanghainees meestal 方言 (fāngyán), vaak vertaald als “dialecten”. Dat zegt iets over de gedeelde cultuur, geschiedenis en schrijftaal. Taalkundig gedragen ze zich als aparte talen: ze zijn onderling niet verstaanbaar, net zomin als Nederlands en Duits. Is Chinees en Mandarijn hetzelfde? Voor iemand die Chinees wil leren is het praktische antwoord: ja, leer Mandarijn en je leert “Chinees”.
Chinees in Nederland
In Nederland hoor je beide. Veel Chinees-Nederlandse families die hier al generaties wonen, hebben wortels in Guangdong, Hongkong of Zhejiang en spreken thuis Kantonees, Hakka of een andere variant. De meeste nieuwere Chinese inwoners, studenten en expats, en vrijwel alle zakelijke contacten met China spreken Mandarijn. Wie Chinees leert voor werk of studie, kiest daarom bijna altijd Mandarijn.
Vereenvoudigd en traditioneel
Schrift is een aparte kwestie. Vereenvoudigde tekens (学, 国, 爱) gebruik je in China en Singapore, traditionele (學, 國, 愛) in Taiwan, Hongkong en Macau. Mandarijn kun je in allebei schrijven: een Taiwanese krant is Mandarijn in traditionele tekens. Voor de meeste cursisten zijn vereenvoudigde tekens de praktische start. Meer in Chinese tekens.
Mandarijn of Kantonees: welke kies je?
Kies Mandarijn als je Chinees wilt voor je werk, reizen in China of Taiwan, studie, het HSK-examen, of om met zoveel mogelijk mensen te kunnen praten. Het is ook de taal van vrijwel al het lesmateriaal.
Kies Kantonees als de familie van je partner thuis Kantonees spreekt, als je in Hongkong of Guangzhou gaat wonen, of als je verliefd bent op Kantonese films en muziek. Zelfs dan beginnen veel cursisten met Mandarijn, omdat het in Hongkong tegenwoordig ook veel wordt verstaan.
Begin met Mandarijn
Bij KeSong leer je Standaardmandarijn met vereenvoudigde tekens, de taal van het HSK, met vanaf de eerste les aandacht voor de uitspraak van de vier tonen. Begin met de cursus Chinees voor beginners, of lees eerst hoe lang Chinees leren duurt.
Veelgestelde vragen
Is Chinees en Mandarijn hetzelfde?
Bijna. Mandarijn is één vorm van het Chinees, en verreweg de meest gesproken. "Chinees" is een overkoepelende naam voor een familie van verwante talen, zoals Mandarijn, Kantonees, Wu (Shanghainees), Min (Hokkien) en Hakka. Wie zegt dat hij Chinees leert, bedoelt bijna altijd Mandarijn, de standaardtaal van China, Taiwan en Singapore.
Is Chinees een taal?
Ja en nee. In het dagelijks spraakgebruik wel: "Chinees" betekent meestal Standaardmandarijn. Taalkundig is Chinees een taalfamilie, met talen die onderling niet verstaanbaar zijn, zoals Mandarijn en Kantonees. Wat ze verbindt, is een gedeelde cultuur en een gemeenschappelijke schrijftaal.
Is Chinees een wereldtaal?
Ja. Mandarijn is de taal met de meeste moedertaalsprekers ter wereld, met samen met tweedetaalsprekers zo'n miljard sprekers. Het is een van de zes officiële talen van de Verenigde Naties en de officiële taal van China en Taiwan, en een officiële taal van Singapore.
Mandarijn of Kantonees: wat is moeilijker?
Voor de meeste mensen Kantonees. Het heeft zes tonen (negen volgens de traditionele telling) tegenover vier in het Mandarijn, meer eindklanken, veel minder lesmateriaal en een spreektaal die anders wordt geschreven dan standaard geschreven Chinees.
Leer Chinees met Zoey
Eén-op-één of in een kleine groep, online of op afspraak in Amsterdam. Vertel Zoey wat je wilt bereiken en ze stelt een plan voor.
Lees verder
Over de auteur
Zoey (Ziqiao Zang, 臧子乔) geeft sinds 2011 les in Chinees als vreemde taal en sinds 2016 in Nederland. Ze heeft een master Teaching Chinese to Speakers of Other Languages van Zhejiang Normal University en zette een officieel online HSK-examencentrum op dat ze leidde, met meer dan 250 kandidaten.